Zachęcamy Państwa do odwiedzenia naszego partnerskiego portalu poświęconego zabytkom Podkarpacia  
- zabytki-podkarpacie.pl

Masto Boguchwała – siedziba gminy, od południa sąsiadująca z Rzeszowem, rozciąga się na znacznym obszarze wokół szosy Rzeszów-Strzyżów. Dla wytrawnego turysty jest to miejscowość godna zwiedzenia z powodu dwóch obiektów zabytkowych o znacznej wartości.Jednym z nich jest zespół pałacowy, zlokalizowany na terenie Podkarpackiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego. Pałac otacza park od południa i wschodu, kościół od północy, a zabudowania gospodarcze od zachodu. Sam pałac został wybudowany przez potężnego magnata, księcia Teodora Konstantego Lubomirskiego w 1728 r. z wykorzystaniem murów wcześniejszego dworu obronnego.Powstała wspaniała rezydencja barokowa, jedyna w swoim rodzaju, porównywalna często z założeniami wilanowskimi. Dzisiaj, pałac stanowi fragment większej, całości i składa się z pawilonu piętrowego i parterowego łącznika.

W otoczeniu pałacu znajdują się inne zachowane do dzisiaj zabytkowe obiekty związane z pałacem: spichlerz murowany z około 1850 r. obecnie mieści się w nim Gminna Biblioteka Publiczna, ogrodzenie z bramą wjazdową - murowano-żeliwną z poł. XIX w. zrekonstruowaną w 1912 r. oraz kamienna figura świętego Jana Nepomucena w bezpośrednim sąsiedztwie bramy wjazdowej, pochodząca z końca XVIII w. Drugim nie mniej interesującym zabytkiem związanym z Boguchwałą jest stary kościół parafialny, przylegający niemal do pałacu. Świątynia w stylu późnobarokowym została wzniesiona z inicjatywy księcia Teodora Konstantego Lubomirskiego w 1729 r. Nad wejściem do kościoła widoczny herb "Śreniawa". Wewnątrz kościoła znajduje się Ołtarz Główny z białego marmuru, oraz obraz “Pan Jezus Ukrzyżowany” z I poł. XVIII w. Kościół otoczony jest ogrodzeniem z bramą i dwoma furtkami z poł. XIX w.Przy bramie wjazdowej zachował się herb rodziny Straszewskich - "Rozdarta Strzała".

Niedaleko od niego, w sadzie, budynek plebani z 1729 r. - przebudowany w końcu XIX w. i wyremontowany w 1916 i 1998 r. Na terenie Boguchwały obecne są kapliczki - symbol wiary i oddania Bogu. Najstarsza z zachowanych pochodzi z 1801 r., przy ulicy Tkaczowa nr 28, ufundowana została przez parafian w rocznicę święta kościelnego.

Lutoryż – do centrum wsi prowadzi odgałęzienie od szosy Rzeszów-Strzyżów. W głębi wioski stoi murowany budynek starej szkoły z 1921 r. Inne ciekawe obiekty to: pozostałości zabudowań dworskich z połowy XIX w. Niedaleko kościoła parafialnego, obok plebani, znajduje się dawny dom rządcy - przebudowany w 1956 r., wyremontowany w 1976 r., murowana kapliczka z 1830 r., na dawnym cmentarzu cholerycznym tzw. "dziale" pod lasem, inne kapliczki datowane są na I poł. XX w.

Mogielnica – jest najmłodszą wsią w gminie, jak i w całym dawnym województwie rzeszowskim. Powstała po drugiej wojnie światowej w 1948 r. z połączenia przysiółków wsi: Boguchwała, Lutoryż i Niechobrz.

W 1982 r. ludność wsi wybudowała kościół pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Matki Kościoła. W kościele znajduje się prezbiterium wykonane z kamienia wapiennego z rzeźbą Jezusa Chrystusa Ukrzyżowanego. Po bokach, na kamiennych filarach znajdują się postacie polskich świętych i błogosławionych, wyrzeźbionych z drewna lipowego z polichromią. Ściany kościoła zdobi, bardzo oryginalna, Droga Krzyżowa w postaci płaskorzeźb z drewna.

W kościele znalazła także swoje miejsce figura Matki Boskiej Fatimskiej, która znajdowała się na placu św. Piotra w Rzymie w czasie zamachu na papieża Jana Pawła II.

Zarzecze – wieś położona wzdłuż odgałęzienia drogi Rzeszów - Strzyżów, za stacją kolejową Wisłoczanka, w kierunku Siedlisk, Budziwoja i Tyczyna. Zachowało się w niej kilka drewnianych domów z pocz. XX wieku oraz zagroda, która składa się z chałupy, stajni oraz stodoły, wszystkie obiekty drewniane pochodzą z ok.1880 roku. Na terenie wsi są jeszcze kapliczki, jedna z 1945 r., a druga z I poł. XIX wieku.

Racławówka – wieś leżąca na skrzyżowaniu dróg z Rzeszowa przez Zwięczycę do Niechobrza i z Rzeszowa przez Nosówkę, Zgłobień do Woli Zgłobieńskiej lub Przybyszówki. Poruszając się szosą przez Racławówkę w stronę Nosówki, na wzgórzu widoczny jest zespół zabytków związany z kościołem parafialnym w przysiółku Zabierzów.

Świątynia w stylu barokowym. została wzniesiona przez księcia Jerzego Ignacego Lubomirskiego, właściciela dóbr rzeszowskich, w 1719 r. Do kościoła przylega kaplica z 1873 r. Została ona wzniesiona przez Ludwika Jędrzejowicza (właściciela Nosówki) i jego żonę Helenę Dąmbską, pełniąc rolę mauzoleum rodowego. Ołtarz główny świątyni powstał także w 1873 r., a nad nim obrazy "Zdjęcie Pana Jezusa z krzyża" i "Wszyscy święci", których autorem jest malarz Tabiński z Rzeszowa. Kościół otacza od 1895 r. parkan z cegły, fundacji Aleksandra Dąmbskiego z Nosówki. Jego oryginalnymi elementami są trzy kapliczki i trzy bramki. Obok kościoła znajduje się dawny budynek kostnicy z przeł. XIX i XX w. prawdopodobnie pozostałość po szpitalu dla ubogich, który istniał przy kościele zabierzowskim od XVII w. W pobliżu znajduje się też XVII wieczna plebania. i kilka chałup z końca XIX w. oraz zagroda złożona z drewnianego domu i murowanej piwnicy, wszystkie obiekty świetnie zachowane, pochodzące z 1890 r.

Niechobrz – wieś położona wzdłuż drogi z Racławówki do Czudca. Na terenie wsi są lokalizowane pozostałości zespołu dworskiego, w którego skład wchodzą: dwa budynki dawnych czworaków z około XIX w. i spichlerz z ok. poł. XIX w. Na uwagę zasługują dwa spichlerze wiejskie murowane, pierwszy pochodzi z przełomu XIX i XX w., drugi datowany na 1883 r., oraz kilka drewnianych domów z końca XIX w. i pocz. XX w.

Obecne są również kapliczki, najstarsza pod wezwaniem świętego Rocha z przełomu XVIII i XIX w., z interesującą polichromią. Znajduje się ona przy lokalnej drodze łączącej Zgłobień z Niechobrzem. Wzdłuż tej trasy zlokalizowany jest budynek starej szkoły z 1903 r.

Niechobrz jest także miejscem kultu Matki Bożej. Każdego roku za sprawą Sanktuarium Najświętszej Marii Panny Nieustającej Pomocy przyjeżdżają do Niechobrza pielgrzymki wiernych z kraju i zagranicy. Wierni biorą udział w odpustowych mszach świętych, które odbywają się w Parku Matki Bożej, obok kościoła. Sanktuarium zostało wybudowane w latach 1969 – 1971, zaś 13 września 1987 r. bp Ignacy Tokarczuk nałożył korony na skronie Matki Bożej i Jezusa, poświęcone przez papieża Jana Pawła II.

Kielanówka – wieś rozciąga się wzdłuż drogi ze Staroniwy (wzdłuż Rzeszowa) w stronę Zabierzowa i Racławówki. Po lewej stronie szosy znajdują się zabudowania cegielni, a wśród nich: budynek pieca sprzed 1914 r., hala kolejki, cztery wiaty, dwie wyrabialnie i dwie suszarnie z lat 20-tych XX w. We wsi na uwagę zasługują ponadto kapliczki: jedna z około 1896 r., druga na rozstaju dróg wiodących do Nosówki i Zabierzowa z zabytkową figurą świętego Rocha datowaną na koniec XIX w.

Nosówka – wieś na trasie z Przybyszówki w stronę Zgłobnia i Woli Zgłobieńskiej, leży na urokliwym wzniesieniu. W bezpośrednim sąsiedztwie nowej szkoły znajdują się pozostałości zespołu dworskiego, na który składają się: dwór, czworak, spichlerz oraz dawny budynek gorzelni - wszystkie budynki datowane na II poł. XIX w. W tym samym miejscu znajduje się krzyż w starodrzewiu z końca XIX w. Za ciekawy należy uznać także budynek dawnej ochronki pochodzący z 1906 r.

Zgłobień – wieś leżąca po obu stronach szosy z Przybyszówki przez Nosówkę do Woli Zgłobieńskiej. We wsi zachował się najstarszy obiekt zabytkowy gminy. Jest nim tzw. “stary dwór”. Odkryty stosunkowo niedawno, wcześniej był kilkakrotnie przebudowywany i dlatego na pierwszy rzut oka pozbawiony jest cech stylowego dawnego dworu.

Budowa tego renesansowego domu datowana jest na lata 70-te XVI w. i wiąże się z osobą Anny z Sieniawy Jordanowskiej, która została wtedy właścicielką wsi. Pod koniec XVIII dwór zostaje przebudowany na spichlerz.

Niedaleko, w pięknym starodrzewiu obok szkoły podstawowej umiejscowiony jest “nowy dwór” pochodzący z końca XVIII lub pocz. XIX wieku. Zbudowany został przez rodzinę Straszewskich w stylu neoklasycystycznym.

Ważnym obiektem zabytkowym jest także kościół parafialny. Wybudowany został w 1741 roku staraniem księcia Teodora Konstantego Lubomirskiego.

Obecny wygląd przybrał w latach 1913-1928 staraniem ówczesnego proboszcza Dzierżyńskiego i parafian. Jego wystrój wewnętrzny zachowujący w elementach cechy wczesnobarokowe, a nawet romańskie, w czasach przebudowy nabrał kolorytu swoistego neorenesansu. Kościół wyposażony jest w cztery ołtarze. Na szczególną uwagę zasługuje olejny obraz Chrystusa Ukrzyżowanego znajdujący się w górnej części nastawy ołtarzowej. Autorem tego obrazu jest nieznany włoski mistrz z XVI w.

Uzupełnieniem obiektów zabytkowych są kapliczki: pod wezwaniem św. Marka z II poł. XIX w. oraz kapliczka z pocz. XIXw.

Wola Zgłobieńska – wieś najbardziej wysunięta w kierunku północno-zachodnim gminy Boguchwała, leży na przedłużeniu szosy z Rzeszowa przez Przybyszówkę, Nosówkę i Zgłobień, ok. 18 km od miasta. W wiosce zachowało się kilka drewnianych domów z pocz. XX wieku oraz kapliczki, wśród których wyróżnia się kapliczka datowana na I poł. XIX w. i poświęcona Matce Boskiej oraz kapliczka pochodząca z II poł. XIX w.

Źródło:

Wiktor A., Wnęk S.: “Przewodnik po Gminie Boguchwała”, Wyd. Roksana, Krosno 1998,

Wiktor A., Wnęk S.: “Gmina Boguchwała nie tylko przewodnik”, Wyd. Roksana, Krosno 2002.