Krótki rys historyczny      

    Racławówka to miejscowość położona około 8 kilometrów w kierunku południowo – zachodnim od Rzeszowa. Należy ona do parafii Zabierzów. I z tą parafią związane są jej dzieje.
Pierwszy, potwierdzony źródłowo właściciel Racławówki, to Jan Pakosławic ze Stróżysk, któremu ziemie te nadał Kazimierz Wielki w 1354 roku. Racławówka nie stanowiła wówczas odrębnej miejscowości, a była częścią Zabierzowa. Figuruje tak w „Liber conclusionum” kapituły przemyskiej z lat 1424 – 1439, w wykazie dochodów włości rzeszowskiej.To właśnie Zabierzów był najstarszą wsią na tym terenie.
Z czasem część kolonistów z Zabierzowa założyła okoliczne miejscowości: Topolówkę vel Nosówkę, Racławówkę
i Kielanówkę wchodzące później w skład parafii. Po śmierci Jana Pakosławica Racławówkę odziedziczyli jego synowie, którzy w latach 1437 – 1446 sprzedali wieś z sołectwem Mikołajowi z Piotraszówki (dzisiejsza Boguchwała). Następnie na początku XVI wieku Racławówka w bliżej nieznanych okolicznościach znalazła się w składzie majętności rodziny Rzeszowskich, a następnie w latach 1589 – 1637 należała do Mikołaja Spytka Ligęzy kasztelana czechowskiego i starosty żydanowskiego, męża Zofii Rzeszowskiej.
          W tym czasie miały miejsce wydarzenia, które pozostawiły trwały ślad w funkcjonowaniu parafii.
W 1594 roku Zabierzów włączono do dekanatu rzeszowskiego diecezji przemyskiej. W 1624 roku dotarli tu Tatarzy budziaccy pod wodzą Kantymira  Murzy. Przyszli oni od strony Zwięczycy przez Racławówkę i doszli do Kościoła w Zabierzowie, który spalili mimo bohaterskiej obrony ludności, pod dowództwem ówczesnego proboszcza Marcina Krzemińskiego.
Na miejscu spalonego kościoła wybudowano zapewne drewnianą kaplicę, bo już w 1631 roku Mikołaj Spytek Ligęza ufundował szpital dla ubogich przy kościele parafialnym w Zabierzowie. Kaplica została zapewne spalona przez Szwedów lub żołnierzy Rakoczego, a nowy drewniany kościół poświęcono w 1666 roku. Koszty budowy pokrył nowy właściciel, książę Jerzy Lubomirski, mąż Konstancji Ligęzianki. Obok kościoła wybudowano drewnianą plebanią i dzwonnicę.
       Z tego okresu istnieje pierwsza wzmianka na temat liczby ludności. W 1638 roku parafię zamieszkiwało 170 osób, z czego 60 mieszkało
w Racławówce.
             Po śmierci Ligęzy właścicielem Racławówki został Jerzy Sebastian Lubomirski wraz z żoną Konstancją Ligęzianką. Następnie ich syn Hieronim Augustyn, a później wnuk Jerzy Ignacy. Staraniem Lubomirskich wybudowano w Zabierzowie w latach 1719-1728 nowy murowany kościół. Został on konsekrowany 15 sierpnia 1728 roku przez biskupa Jędrzeja Pruskiego, o czym informuje tablica umieszczona przy ołtarzu głównym. Był to budynek jednonawowy w stylu barokowym. Stoi on do dziś, znacznie jednak rozbudowany w późniejszym czasie. Dane z 1721 roku informują, że parafię zamieszkiwało 149 osób. Z czego Racławówka liczyła 44 osoby.
Jerzy Ignacy Lubomirski zmarł w 1751 roku. Już w 1753 roku jego syn Teodor Hieronim wydzierżawił Niechobrz, Zabierzów,Kielanówkę
i Racławówkę Franciszkowi Moszczeńskiemu Kapitanowi Gwardii Konnej Koronnej,a w 1758 roku Józefowi Cieszanowskiemu, podstaroście grodzkiemu w Sanoku. Po śmierci Teodora Hieronima w 1761 roku jego dziedzicami zostali trzej małoletni synowie: Adolf, Jerzy i Franciszek. W ich imieniu majętnością administrowała babka, Joanna Lubomirska.
           Końcem XVIII wieku właścicielem Racławówki był Jerzy Lubomirski. Z tego czasu znana jest liczba kmieci i zagrodników mieszkających w Racławówce, oraz ich powinności względem dworu.
Kmieci było 5, a zagrodników 7.
W Racławówce mieszkali także chałupnicy (mieli chałupę ale nie mieli roli) i komornicy (nie mieli chałupy ani roli).          Liczba ludności w pierwszej połowie XIX wieku wynosiła około 140 osób, a liczba chałup 22. Średnio w jednej chałupie mieszkało 7 osób, w tym przeciętnie 5 – 6 dzieci. Wszystkie domy zbudowane były z drewna. Biedniejsi chłopi posiadali zazwyczaj tylko małą chatkę z dobudowaną do niej komórką. Składała się ona z trzech pomieszczeń: izby, komory i sieni. Domy bogatszych gospodarzy miały osobne pomieszczenia dla rodziny i czeladzi. Umeblowanie stanowiły najczęściej łóżka z desek, prosta ława do siadania, stół, kilka stołków, półki na naczynia i drążek na ubrania. W zimie często wprowadzano do izby bydło. Nie wszystkie domy posiadały kominy, a jedna studnia służyła kilku gospodarstwom.
          W XIX wieku właścicielami Racławówki była rodzina Skrzyńskich, która zakupiła te ziemie od Lubomirskich. Franciszek Borgiasz Skrzyński posiadał także majątek w Zwięczycy gdzie mieszkał. Zmarł w 1814 roku pochowany, zgodnie z wolą wyrażoną w testamencie,
w kościele zabierzowskim. Jego sukcesorami zostało trzech starszych synów:  Feliks, Erazm i Ferdynand. W marcu 1817 roku zawarli oni umowę na mocy, której Niechobrz, Zabierzów i Racławówka przypadły Erazmowi. Był on, jak pisze autor „Kroniki parafialnej w Zgłobniu”, dobrym katolikiem, dawał jałmużnę, był „sprawiedliwym i nieposzlakowanych obyczajów – był dobrym człowiekiem kościoła, dobrym obywatelem swojego kraju, dobrym panem dla poddanych swych i swojej służby, był dobrym sąsiadem”. Dzięki jego staraniom i ówczesnego proboszcza, księdza Józefa Kujałowicza w 1831 roku powstał nowy cmentarz w Zabierzowie w odległości około 400 metrów od kościoła
w kierunku Kielanówki.
Po śmierci Erazma w 1865 roku majątkiem zarządzał jego bratanek Stanisław Skrzyński, który cztery lata później sprzedał majątek baronowi Kronwald  z Trzciany, a ten przekazał swojej córce Irenie Dolańskiej jako wiano. Ostatnim właścicielem folwarku w Racławówce był Maurycy Straszewski, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Stracił jednak majątek w 1900 roku wskutek prowadzenia doświadczalnej gospodarki polegającej na stosowaniu nowości nie dających korzyści. Majątek drogą licytacji przeszedł na ręce Krakowskiego Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń i uległ parcelacji.
    W Racławówce powstał w latach osiemdziesiątych XIX wieku pierwszy budynek szkolny. Był to budynek drewniany
z kancelarią gminną. Wybudował go ówczesny wójt, Marcin Kalandyk, na gruncie otrzymanym na ten cel od dworu. Nie wiadomo, kto nauczał w szkole. Budynek ten znajdował się na miejscu, gdzie dziś stoi nowa szkoła podstawowa. Proboszczem był wówczas ksiądz Jan Gwoździowski, który z powodu choroby  nie zajmował się jednak  nauczaniem.  Inicjatywę budowy  nowej  szkoły
w Racławówce podjął dopiero nowy proboszcz, Marceli Sochański. I chociaż myśl o nowym budynku zrodziła się już w 1897 roku,  do budowy przystąpiono dopiero w 1905 roku. Wówczas Franciszek Czudec i jego żona Jadwiga sprzedali parcelę położoną obok małej szkółki (16,70 m ma 8,50 m) za cenę trzystu złotych pod budowę nowej szkoły. Marcin i Wojciech Kalandyk odstąpili murowane gumno dworskie, kupione dla siebie, jako materiał na budowę szkoły. Prace murarskie wykonał Jan Brzóza z Głogowa,
a ksiądz Sochański codziennie nadzorował budowę i prowadził kasę wraz z nowym wójtem, Józefem Książkiem. Całość kosztowała 11494 korony, 98 groszy. Większą część  kredytów  budowy pokrył Krajowy Fundusz  Szkolny, a resztę dopłaciła gmina. Były to pieniądze zbierane od lat z myślą budowy szkoły. Marcin Kalandyk ofiarował kawałek swojego pola w celu poszerzenia drogi do szkoły. W roku 1906 po uroczystym nabożeństwie w kościele w Zabierzowie, ksiądz Sochański udał się z procesją, aby poświęcić nową szkołę. W uroczystości wziął udział inspektor szkolny, Józef Zagrodzki. Pierwszym nauczycielem tej placówki był Stanisław Pańczyk, siostrzeniec     księdza    Sochańskiego. Nauczał on w Racławówce od 1902 roku do 1934 roku. W budynku szkolnym  mieściły się cztery klasy. Szkoła w Racławówce była jednoklasową szkołą ludową (liczba ta oznaczała liczbę nauczycieli uczących w szkole), w której nauczano religii, języka polskiego, rachunków, czytana, pisania, podstawowych wiadomości z historii
i przyrody, śpiewu oraz gimnastyki chłopców i robót ręcznych dziewcząt. Nauka w szkole trwała sześć lat.
        Na początku XX wieku w Racławówce istniał sklep, kółko rolnicze, parafialna straż ogniowa, drużyna sanitarna dziewcząt, Trzeci Zakon Świętego Franciszka. Inicjatorem, a jednocześnie opiekunem i prezesem tych organizacji był ówczesny przoboszcz Zabierzowa, ksiądz Marceli Sochański.
      W 1914 roku  w spokojne życie parafii wkroczyła pierwsza wojna światowa. Jej mieszkańcy jako poddani austriaccy, znaleźli się pio stronie państw centralnych. 27 lipca i 1 sierpnia 1914 roku odbyła się w parafii Zabierzów mobilizacja wszystkich roczników. Ponad 200 rezerwistów, przed wyruszeniem na front uczestniczyło w uroczystej mszy świętej. 5 sierpnia z Racławówki wyruszył szwadron Trzeciego Pułku Ułanów Obrony Krajowej z pieśnią „Serdeczna Matko” na ustach. Ksiądz Sochański przyjął od nich przysięgę. Wielu mieszkańców ogarnęła w tym czasie panika i zaczęli opuszczać domy, jednak wracali.
        Na przełomie września i października przez Zabierzów przechodziły wojska rosyjskie. 7 października doszło do bitwy
w Chmielniku, a w maju 1915 roku – koło Czudca. Wycofująca się piechota rosyjska 11 maja dotarła do Zabierzowa, gdzie zatrzymała się na linii Nosówka – Kielanówka. Doszło w ten czas do bitwy podczas której uszkodzono wieżę kościelną.Po 1918 roku Racławówka znalazła się w granicach województwa lwowskiego.
    Podczas II wojny światowej Zabierzów i Racławówka znalazły się w granicach Generalnego Gubernatorstwa. Nauka odbywała się w szkołach po niemiecku, a świadectwa wydawano w języku polskim i niemieckim. Proboszcz parafii musiał się zwracać
z prośbą do władz o pozwolenie zorganizowania pasterki.

Wiek XX przyniósł wiele zmian w życiu ludności Racławówki, co przedstawia kalendarium wsi  po roku 1920.
•    1926r. – pod kierunkiem ówczesnego wójta – Wiktora Moskwy z Niechobrza zostało zbudowane Kółko Rolnicze.
•    1928-1932r.  – został wybudowany budynek Kółka Rolniczego. W budynku tym mieściły się władze Gminy Racławówka, Policja Państwowa, sklep Kółka Rolniczego.
•    1933-1954r. – Racławówka była siedzibą gminy zbiorowej. W skład ówczesnej gminy weszło 12 wsi: Racławówka, Nosówka, Kielanówka, Zwięczyca, Zarzecze, Boguchwała, Staroniwa, Niechobrz, Zglobień, Wola Zgłobieńska, Błędowa Zgłobieńska, a po 1947r. Mogielnica.   
•    1948r.– otwarcie działalności Gminnej Biblioteki Publicznej w Racławówce, najstarszej w obecnej gminie.
•    1950-1951r. – wieś została zelektryfikowana.
•    1951r.– założono spółdzielnię produkcyjną  „Przyszłość”
•    1956r.– budowa dróg bitych w Racławowce-Doły i Zagrody.
•    1960r.– w wyniku potężnego huraganu, został zniszczony strop i dach    budynku szkolnego. Ówczesny kierownik szkoły Stanisław Róg podjął się odbudowy szkoły.
•    1965r. – rozpoczęto budowę nowego mostu do Niechobrza.
•    1973-1976r. – Racławówka stała się ponownie siedzibą władz gminy.
•    1973r.–uroczyste otwarcie „Domu Ludowego”, który został wybudowany w czynie społecznym przez mieszkańców wsi.
•    1976r.– Racławówka stała się jedną z jedenastu sołectw Gminy Boguchwała.
•    1977r – pod kierunkiem Eugeniusza Gawła został zawiązany Społeczny Komitet Gazyfikacji wsi.
•    1978r.– „Dom Ludowy” przejęła „Modaextra-Rzeszów”.
•    1980r. – położono nowy dywanik na drodze Zwięczyca- Racławówka- Niechobrz.
•    1984r.– odbyły się pierwsze wybory do rady sołeckiej. Sołtysem została pani Joanna    Chudzicka, która swój urząd sprawuje nadal. Przewodniczącym zaś Rady Sołeckiej pan Eugeniusz Gaweł.
•    1985r – oddano do użytku sieć gazową.
•    1985r.– Przedsiębiorstwo Poszukiwania Nafty i Gazu podjęło prace poszukiwawcze na wzniesieniu 268 m n.p.m w Racławówce, co przyczyniło się do wydłużenia dywanika asfaltowego na „Dolach” o 1 km.
•    1986r – zbudowano kaplicę cmentarną w Zabierzowie. Budowę nadzorował ks. Stanisław Rejman.
•    1987r. – po raz pierwszy autobus linii MPK nr 28 wyjechał z Rzeszowa przez Racławówkę do Zabierzowa
i z Zabierzowa do Rzeszowa.
•    1988r. – podjęto budowę linii telefonicznej.
•    1990r. – wybudowano wzdłuż całej wsi oświetlenie uliczne.
•    1990r. – zostaje oddana do użytku dla 200 gospodarstw sieć telefoniczna.
•    1991r. – powołano Wiejski Ośrodek Kultury z Biblioteką, który pełnił rolę biblioteki i ośrodka kultury na wsi.
•    1992r. -  powstają komitety : Kanalizacji wsi i Komitet Rozbudowy Szkoły na czele    z dyrektorem mgr Zdzisławem Grzebykiem.
•    1993r.- rozpoczęto budowę nowego budynku plebani, którą nadzorował ks.Stanisław Rejman.
•    1994r.- w wyniku kolejnych wyborów samorządowych  Przewodniczącym Rady Sołeckiej zostaje p. Eugeniusz Gaweł , sołtysem Joanna Chudzicka, a radnym Rady Gminy w Boguchwale p. Stanisław Maciej.
•    1995r.- odbyła się uroczysta Wojewódzka Inauguracja Roku Szkolnego w Szkole Podstawowej w Racławówce połączona z oddaniem do użytku uczniów i nauczycieli nowych pomieszczeń w szkole. Nadano szkole imię patronki M. Konopnickiej. Końcem roku, biblioteka publiczna zostaje przeniesiona do lokalu szkoły.   
W tym samym roku dzięki Wójtowi J. Gajdek zostało wykonane 150 m drogi     asfaltowej od drogi powiatowej do bramy szkoły.
•    1996r.- Szkole Podstawowej  nadano sztandar. Z okazji 39- rocznicy święceń kapłańskich wielebnego ks. St. Rejmana, w kościele
p.w. Wszystkich Świętych w Zabierzowie odbyła się uroczystość z udziałem księży z tego rocznika.
•    1997r.- od 1.IX funkcję dyrektora szkoły pełni mgr Anna Kalandyk. Z inicjatywy Rady Sołeckiej dokonano utwardzenia dróg na Kielanówkę oraz koło szkoły.
Końcem roku Wójt J. Gajdek przekazał 10 tyś zł. na remont wnętrza budynku Kółka Rolniczego.
•    1998r.- biblioteki szkolna i publiczna działają w jednym lokalu spełniając funkcję biblioteki środowiskowej.
•    1999r.– w wyniku wprowadzenia reformy oświaty w budynku szkolnym funkcjonuje szkoła podstawowa
i gimnazjum jako dwie odrębne placówki.
•    2000r.– dzięki staraniom radnego wsi p. St. Macieja wymieniono dach na budynku starej szkoły. Została wykonana kanalizacja na kwotę ponad 3,2 mln zł.
Wykonano również oświetlenie uliczne przy drodze obok cmentarza w Zabierzowie.
•    2001r.– wyremontowano generalnie pomieszczenia szkolne w starym budynku.   
W pomieszczeniach tych obecnie mieści się Gminna Biblioteka Publiczna, Gminne  Centrum Informacji  i Szkolna Biblioteka  Multimedialna.
•    2002r.– Ochotnicza Straż Pożarna obchodziła 100-lecie swego istnienia. Z tej okazji odbyła się uroczysta Msza Święta, a po niej pokazy strażackie i festyn.
Wymiana ogrzewania z węglowego na gazowe oraz przerobienie okien na sali gimnastycznej w szkole w Racławówce.
•    2003r.- wykonano remont drogi od Racławówka Wieś do Racławówka Doły. Był to duży prezent od Rady Gminy i Wójta dla Radnego
p. Stanisława Macieja, który w 2004r.- obchodzi 40-lecie nieprzerwanej pracy w Radach Narodowych. Odbyły się wybory samorządowe,
w wyniku których sołtysem po raz kolejny   zostaje p. Joanna Chudzicka. Radnymi wsi p. Stanisław Maciej i p. Stanisław Hardyl.
•    2005r.- został utworzony Zespół Szkół w Racławówce. Stanowisko dyrektora objął mgr Andrzej Niedziałek,
a zastępcą została mgr Celina Pondo.
Otwarcie „Schroniska dla bezdomnych kobiet” p.w Towarzystwa im. Św. Brata Alberta w budynku dawnego Domu Ludowego.
•    2006r.– obchody 100- lecia szkoły, uroczysta msza święta, występy dzieci z Zespołu    Szkół.
•    2007r. – 50-lecie kapłaństwa księdza kanonika Stanisława Rejmana.
Dzięki ofiarności p. Andrzeja Świdra i Firmy „Greinplast” zostają  wyremontowane pomieszczenia GOKiW-u. Uroczyste obchody 60-lecia  działalności KGW w Racławówce.